Archive for the 'Balita' Category

Tune Kabilian ning HIV/AIDS Queng Filipinas

Nandin pamu keng TV payaslag da ing makalungkut a kabilian da reng tau makaranas kapanamdaman keng sakit a HIV/AIDS. Dakal kekatamu, etamu lubus aintindian ing nanu ing HIV/AIDS at nukarin ya talaga akukua iti agyang dakal ne kebalwan ing medicina patungkul keng anting sakit. Metung pang makapagmulala, na keng gulut da reng mialiwang programa na ning gubyernu, dakal pamurin kekatamu na ali tutuki at pilit makipag sapalaran keng masaguling pangaku na ning laman.

Deng tau gagamit at makirake jeringuilla (syringe) uli na ning droga, pamingatawan (make love) keng miyayaliwang tau, taung mibait kareng indang atin nang sakit, at blood transfusion o pamaglipat daya apin la deti reng maligwang ruta queng pamangalat na ning makanining kapanandaman. Nanu pa sana dakal la pa atutuklasan deng cientifico keng aliwa pang paralan nung makananu ya mayawa ing tau keng HIV.

Ing HIV metung yang microbio, virus keng pamagkategorya da reng eksperto. Eya mabye nune mikaka-karakter yang mabie istung milub ne keng systema na ning mabibieng bague (living system). Istung milub ne, manyira ya at ditak-ditak sira ne ing tau, mangayna ya at kambe na nita, datang la reng sakit ordinaryu na pwedi nang ikamate ning tau (opportunistic infections). Keni, papakit na, na ing tau eya mate keng HIV, mate ya keng kumplikasyun ibat keng pangagisan at pangamate da reng ahenteng makamate microbio keng katawan tamu (antibodies) at keta na mika AIDS ing tau.

Ing buong yatu mitmu yang kapanayan ing mika bacuna na laban keng microbiong HIV. Aku paniwalan ku na alang aliwang solusyun keng epidemyang ini nune ing makatukas lang bacuna para keng makanining sakit. Aguiang nanu pang gawan tamung abiso kareng tau na tuknang la keng karelang mapanganib a ugaling sexual, ati pa murin ing banta; banta na ning pamangalat na ning sakit.

Ing tau, metung yang mabieng lelangan. Kayabe na nita, ing kayang pamangailangan at pamakibat keng sexual a kunsuelo. Ing sabyan tamu na ing tau, mangilin ya (abstain) keng makaniti, metung yang marupuk a suhestiyon uling ing tau, binayu na ne ning panaun, ing kayang pamibie-bie miyaliwa na, at ing paralan na ning pamanintun partner meging masaguli na.

Dakal lapa reng sakit at mas maging agresibu pa ing aktibidad na ning microbiong HIV keng labuad. Male tamu, datang ing aldo, miras na keng angin ing paralan-pamaglipat (transmission) na ning sakit a iti uling balu tamu ing HIV mabilis yang mag bayu o mag evolve istung atiu ne keng kilub katawan ning tau. Ali naman sana…

Malawak a pamang-unawa, pamagmalasakit da reng pamuntuk ning balen, ampong malayang pamanuklas ing kailangan para makatuklas panulu at bacuna keng sakit dulut ning HIV. Maging maingat ta sana at maging responsable kareng kekatang dapat o pangimut ba kanta etana makyabe at makabayat keng cancer na pilit sisira keng kekatang sociedad.

julius mariano, kapampangan blogger

Advertisements

La Pieta king Pisamban Maragul

La Pieta Holy Rosary Parish Church

La Pieta Holy Rosary Parish Church

Kaluguran kung cabalen, karetang epa menakit ketang bayung petalakad ning parokya ning Holy Rosary keti Angeles, atin tamu pung bayung imahen ketang bandang gilid ning pisamban. Pasibayu da ne rin pung biklat itang prayer section ketang entrada.

Mumuna ye pung akit itang rebultu ning La Pieta ketang bandang arap ning kadwang pasbul keng gilid palwal. Kayi istung lumwal kayu, atin tamu rin karin imahen ne ning Apung Birhen na atin yan kikilikan a NiƱo. Para ya kanu kareng imang manyawad anak sabi na pung Bishop Pablo David anyang ipasyag ne na-kadwang dumingu.

Asne kasanting pangagawa ing rebultu ning La Pieta kaya eku apigilan na kwanan keng litratu para ipakit pu kekayu. Mibabawi ne ing pisamban tamu ngeni, ne po? At pasanting yapang pasanting uli da reng proyektu ng Bishop Ambo.

Sana pu patuluy tayang ingatan ing bale ning kekatamung Guinu keti baryu at suportan tala ngan pu reng anggang proyektu na bangkanita lalu ya pang sasanting ing kekatamung balen.

Pisamban Maragul keti Angeles (Holy Rosary Parish Church)

Pisamban Maragul keti Angeles (Holy Rosary Parish Church)

Jaypee David