Archive Page 2

Karapatan Kung Mamyalung, Mag-aral

kid selling jasmin flowers

Makalungkut isipan na kerakalan kareng kayanakan ngeni na dapat mag-aral, mamyalung, lilingapan deng pengari keng bale, atiu keng dalan, manintunan. Misan pa, ikit tamu ing makapagmulalang katutuan ukul keng e matulid ampon pilít a pamanintun da reng keyanakan. Dapot makanyan man patuluy lang makasara deng kekatang balugbug at mata uling balu tamu ing cancer a mamangan keng laman ning kasalunsungan a sociedad a malalam ne piugatan at masakit neng uluan.

Nanu pa mo, ikatamu pilit mamag asa na datang ing aldo, mikabyus tamu keng kasakitan at akit ta ing sala keng libutad na ning pisak; keng dalumdum.

Reng anak tune lang guintu, tune pag-asa ning balén. Etala pabusten. Lingapan tala. Luguran tala.

Retrato ibat kang Patrick Diokno

Advertisements

Salamat Keng Uran

Salamat Keng Uran
Salamat Keng Uran

Salamat na mu keng patak ning uran

Misalikut sakit a kanakung panamdaman
King lalam ning dalumdum ampong patak ning danum
Anti ya mo kanaku ing banua maki-agum

Kabang ing uran durugpa king kakung lupa
Makisabe na ring tutulo ing kanakung lua
Ing puso ku kasalukuyan yang manangis
Uling ala naman kanakung manapis

Paburen me pang patak, e ka pa tutuknan
Keng kanakung lungkot, ume mu kung damayan
Isalikut mu ku king patak, patak na ning uran
Ala nang dapat makabalu keng pusu kong manamdaman

Dakal salamat… Salamat keng uran…

__________________
Roy Dela Cruz
July 29, 2010 | 10:04 pm
Angeles City, Philippines
¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯

Makananu Ba Kabayat Ing Bie Keti Pilipinas?

Neng misan keng kekatang pamigunam-gunam, daratang kekatamu ing panamdam na magkasakit tamu at buri tamung mabayu nung nanu man ing ati keng kabilyan tamu. Bilang tau buri tamu ing masaya, malagu, at masaleseng kabilyan keng bie. Dapot susundu tamu ing pamagpursigi na abutan ing nanu mang kaburian ning kekatang pusu.

Divisoria Philippines

E lingad na dacal kekatamung Pilipinu ing kalulu at túne daranas kasakitan keng bie. Makanyan man, makananu man kasakit keng palague tamu ing kekatang daranasan, dacal parin ing mas magkasakit at aturing tamung túne lipit (needy) keng bie. Nanu pa ta, ika at aku, atin tang kanya-kanyang daralan a personal a bagahi o kapagsubukan keng bie; kapagsubukan na e aliwa kareng kerakalan.

Divisoria Philippines

Ing uyat na ning kakaluluan keng Pilipinas masakit yang talukian at bagutan. Dinalan nala reng dacal a pamuntuc ning balen na meg aral keng aliwa liwang bansa at malawak a sibúkan (experience) keng bie, pero ing kakaluluan e parin mewala. Túne na kabang mabibie ya ing tau, e mawala iti.

Divisoria Philippines

Dapot ikatamu agyu tamung káwala keng tanikala na ning lipit a kabilyan nung maniwala tamu keng sarili tamu at gamitan ing egana-ganang oportunidad para mabiasa tamu at maging experto keng kekatang piniling profesion.

Divisoria Philippines

Misan, keng libutad na ning imahe na ning kakaluluan, pipilian tamu ing manahimik uling balu tamu na ing pakibat keng kalutasan na niti masakit yang balangkasan.

Divisoria Philippines

Keng balayan a mikawa-kawani sankan keng maragul a sugat na dinulut na ning alang patnang protesta keng dalan at siri (greed) keng upaya, e malaut ing Pilipinu mantun yang inspirasyun kareng taung mamuntuk keng balen. Dapot nukarin ing tutung inspirasyun? Atiu ba kareng aliwang tau o kareng kekatang sarili?

Divisoria Philippines

julius mariano, kapampangan blogger

Aldo da ring Lobu: Hot Air Balloon Fiesta king Clark

15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark

Siguradu kumu na dakal kekatamung Cabalen ing minta inyang milabasan a domingo para keng 15th Philippine International Hot air Balloon Festival a genapan keti Clark. Megumpisa ya ing aldo da reng Hot Air Balloon inyang a-onsi ning bulan at menangga yang Domingo.

Kayabe reng kaluguran ku, minta kami inyang Sabadu at asna pu karakal a tinagun. Ganing aldo pamu meko nakami uling siguradung ma-traffic istung mesala na. Ita kasing milabasan a banwa minta kami rin at melambat kami talaga keng biyahe at pangaras mi karin, ali mi nala disan ring lobo uling sinulagpo nala. Mesira kami mu tula. Metung mung payu kareng magbalak munta keng tutuki: dapat nung makasali kayung boletos (ticket) bayu ning aldo ning pamamunta yu, lakwas masanting bang kanita enako pipila karin para sali pa. Dakal naman mamisali keng kilwal lalu na kareng SM Ticketnet.

Memangwa kung pipilan a letrato da ring mialiwa-liwang lobu. Atin mu rin palabas ibat kareng street dancers na ning Ibon-Ebon Festival a pagmasusian da ring taga balen ning Candaba.

Pagmasdan yula pu deting letratu na miakwa inyang piyesta da ring lobu keng Clark.

15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark
15h Philippine International Hot Air Balloon Fiesta king Clark

Jaypee David

Tune Kabilian ning HIV/AIDS Queng Filipinas

Nandin pamu keng TV payaslag da ing makalungkut a kabilian da reng tau makaranas kapanamdaman keng sakit a HIV/AIDS. Dakal kekatamu, etamu lubus aintindian ing nanu ing HIV/AIDS at nukarin ya talaga akukua iti agyang dakal ne kebalwan ing medicina patungkul keng anting sakit. Metung pang makapagmulala, na keng gulut da reng mialiwang programa na ning gubyernu, dakal pamurin kekatamu na ali tutuki at pilit makipag sapalaran keng masaguling pangaku na ning laman.

Deng tau gagamit at makirake jeringuilla (syringe) uli na ning droga, pamingatawan (make love) keng miyayaliwang tau, taung mibait kareng indang atin nang sakit, at blood transfusion o pamaglipat daya apin la deti reng maligwang ruta queng pamangalat na ning makanining kapanandaman. Nanu pa sana dakal la pa atutuklasan deng cientifico keng aliwa pang paralan nung makananu ya mayawa ing tau keng HIV.

Ing HIV metung yang microbio, virus keng pamagkategorya da reng eksperto. Eya mabye nune mikaka-karakter yang mabie istung milub ne keng systema na ning mabibieng bague (living system). Istung milub ne, manyira ya at ditak-ditak sira ne ing tau, mangayna ya at kambe na nita, datang la reng sakit ordinaryu na pwedi nang ikamate ning tau (opportunistic infections). Keni, papakit na, na ing tau eya mate keng HIV, mate ya keng kumplikasyun ibat keng pangagisan at pangamate da reng ahenteng makamate microbio keng katawan tamu (antibodies) at keta na mika AIDS ing tau.

Ing buong yatu mitmu yang kapanayan ing mika bacuna na laban keng microbiong HIV. Aku paniwalan ku na alang aliwang solusyun keng epidemyang ini nune ing makatukas lang bacuna para keng makanining sakit. Aguiang nanu pang gawan tamung abiso kareng tau na tuknang la keng karelang mapanganib a ugaling sexual, ati pa murin ing banta; banta na ning pamangalat na ning sakit.

Ing tau, metung yang mabieng lelangan. Kayabe na nita, ing kayang pamangailangan at pamakibat keng sexual a kunsuelo. Ing sabyan tamu na ing tau, mangilin ya (abstain) keng makaniti, metung yang marupuk a suhestiyon uling ing tau, binayu na ne ning panaun, ing kayang pamibie-bie miyaliwa na, at ing paralan na ning pamanintun partner meging masaguli na.

Dakal lapa reng sakit at mas maging agresibu pa ing aktibidad na ning microbiong HIV keng labuad. Male tamu, datang ing aldo, miras na keng angin ing paralan-pamaglipat (transmission) na ning sakit a iti uling balu tamu ing HIV mabilis yang mag bayu o mag evolve istung atiu ne keng kilub katawan ning tau. Ali naman sana…

Malawak a pamang-unawa, pamagmalasakit da reng pamuntuk ning balen, ampong malayang pamanuklas ing kailangan para makatuklas panulu at bacuna keng sakit dulut ning HIV. Maging maingat ta sana at maging responsable kareng kekatang dapat o pangimut ba kanta etana makyabe at makabayat keng cancer na pilit sisira keng kekatang sociedad.

julius mariano, kapampangan blogger

La Pieta king Pisamban Maragul

La Pieta Holy Rosary Parish Church

La Pieta Holy Rosary Parish Church

Kaluguran kung cabalen, karetang epa menakit ketang bayung petalakad ning parokya ning Holy Rosary keti Angeles, atin tamu pung bayung imahen ketang bandang gilid ning pisamban. Pasibayu da ne rin pung biklat itang prayer section ketang entrada.

Mumuna ye pung akit itang rebultu ning La Pieta ketang bandang arap ning kadwang pasbul keng gilid palwal. Kayi istung lumwal kayu, atin tamu rin karin imahen ne ning Apung Birhen na atin yan kikilikan a Niño. Para ya kanu kareng imang manyawad anak sabi na pung Bishop Pablo David anyang ipasyag ne na-kadwang dumingu.

Asne kasanting pangagawa ing rebultu ning La Pieta kaya eku apigilan na kwanan keng litratu para ipakit pu kekayu. Mibabawi ne ing pisamban tamu ngeni, ne po? At pasanting yapang pasanting uli da reng proyektu ng Bishop Ambo.

Sana pu patuluy tayang ingatan ing bale ning kekatamung Guinu keti baryu at suportan tala ngan pu reng anggang proyektu na bangkanita lalu ya pang sasanting ing kekatamung balen.

Pisamban Maragul keti Angeles (Holy Rosary Parish Church)

Pisamban Maragul keti Angeles (Holy Rosary Parish Church)

Jaypee David

 

Tágal Ka?

Tágal ka? – ing maralas a kutang istung malapit na ing eleksyun local o nacional keng radyu ampong TV. Keng makatulang analohiya, kailangan mo wari ating pupulandit para ating tágal?

Ikatamu bilang mayap a memalen, atin tamung makayatang a obligasyun na pagsilbian taya ing balen agpang keng mebieng upaya kekatamu para malal pulitikung mamuna keng pamagplanu at pamanyulung.

Maralas at ini katutuan, dakal kekatamu na ena bisang bumotu. Etala asisi uling ing sistema ning pamagbotu, mepangan neng korupsyun. Makarine man pung aminan pero metung ku kareng mapilan a taung ngeni pa megparehistru at mamasang bumotu keng daratang a alalan. Kalupa da reng dakal, metung ku naman kareng taung mamasa na datang ing aldo, makatupa tamung lider na ating malasakit at sapak kebalwan para keng pamanyulung na ning kekatang balen.

Kadatang da reng Hapon keti bayu ing guera, mengapamulala la kareng sementadung dalan tamu at keng kekatang teknolohiya. Ikit da na atin tamung masanting a sistema comercio at transportasyun. Maniwala kayung 1892 pamo atin tanang tren keti Pilipinas? Pantunan ye ing Ferrocarril de Manila-Dagupan na ngeni Philippine National Railways (Pambansang Daangbakal ng Pilipinas).

Kayari na ning guerang hapon, ing Amerika sinabi na ing Filipinas ing ating maragul a pamagkataun a sumanting bili ekonomiya keng daratang a panaun. Pero nukarin tamu ngeni?

Eku buring isipan na reng kekatamu mung lider deng ating problema. Balu ku at maniwala ku na bawat metung kekatamu ating pamagkulang. Dapot nung ibuklat tala reng mata tamu, reng mangagaling a lider kareng bansa keng Asya asalese dala reng bansa da angga pang ditak o halus ala lang natural resources. Epu makapagtaka ita? Ati talaga keng lider ne?

Ngeni pu, makisabi kupung mayap kareng kayanakan at kareng dati nang magbotu, na sana pu pakapilinan tala reng kekatang ibotu. Ditak tana mu pagpilinan pero balu ku atin pang mapilan pang lider kekatamu na ating pusu at ating planu para kekatamu ngan. Saupan tala. Alal tala at iakyat bilang maging ganap a pamuntuk na ning kekatang balen.

Talakad tamu para keng kekatang panyulung. Magbotu tamu. Makilauk tamu. Abak na; ume tana keng siwala.

julius mariano, kapampangan blogger